Het probleem.

Jaarlijks overlijden meer dan meer dan 100.000 mensen aan de gevolgen van een slangenbeet. Dat zijn zo'n 400 mensen per dag, oftewel elke 5 minuten iemand die sterft aan de gevolgen van een slangenbeet. Dit aantal is gigantisch. 

Ter vergelijking: elk jaar overlijden meer mensen aan het gevolg van een slangenbeet dan dengue, rabiës en ebola bij elkaar opgeteld. Nog eens 400.000 mensen houden blijvend letsel over aan een beet en raken blind, of verliezen een hand, arm of been. De meeste slachtoffers vallen in landen in Zuidoost-Azië, Sub-Sahara Afrika en Latijns-Amerika. Het zijn de allerarmsten die het hardste getroffen worden. Helaas is dit is een zeer onderbelicht probleem.

Het onderzoek. 

Als jonge bioloog en promovendus verbonden aan Naturalis en de VU Amsterdam doe ik onderzoek naar de wijze waarop slangengif effect heeft op het menselijk lichaam. Hiermee maak ik deel uit van een internationale groep wetenschappers die proberen een manier te vinden om het aantal doden als gevolg van slangenbeten te verminderen. 

Gif is een complexe cocktail van tientallen tot honderden gifstoffen die het lichaam volledig kunnen ontregelen. In het lab scheiden we het gif met een machine. We kijken welke gifstoffen er in het gif zitten; een cobra heeft er bijvoorbeeld 50 verschillende. Daarna kijken we per gifstof wat het effect is op het lichaam. Daar hebben we verschillende testen voor ontwikkeld.

In Nederland staat dit onderzoek onder de bezielende leiding van Prof. Dr. Freek Vonk en Dr. Jeroen Kool. In samenwerking met Naturalis en de VU Amsterdam zijn zij een initiatief gestart om bij te dragen aan een oplossing voor dit probleem van wereldformaat. 

Ik voel mij bijzonder vereerd dat ik als promovendus onderdeel mag uitmaken van dit onderzoek. 

Mijn motivatie.

Ik was een jaar of zeven toen ik voor het eerst een slang in het wild vond. Ik geloofde mijn ogen niet en was meteen verkocht. Sinds die ene dag heb ik bijzondere band met (gif)slangen. 

Mijn passie voor dit onderzoek wordt gevoed door een fascinatie voor giftige dieren. De wapenwedloop van prooi en predator die al miljoenen jaren aan de gang is heeft ertoe geleid dat gif meer dan 30 keer onafhankelijk van elkaar is ontstaan. 

In mijn promotietraject zie ik echter meer dan alleen een wetenschappelijke uitdaging: naast het leven in het lab houd ik me namelijk graag bezig met wetenschapscommunicatie. Een van mijn grote passies is dan ook om de meest uiteenlopende biologische onderwerpen voor een breed publiek toegankelijk te maken.

Het is een belangrijke tijd om hier als bioloog over te vertellen en ik denk dat het onze taak is om deze boodschap zo breed en gevarieerd mogelijk uit te dragen.

Wetenschappelijke publicaties

Bittenbinder, M.A.*, Vonk, F.J.*,  Kerkkamp, H.M.I.*, Grashof, D.G.B., Archer, J., Afonso, S., Richardson, M.K., Kool, J., van der Meijden, A. (2021). A non-lethal method for studying scorpion venom gland transcriptomes, with a review of potentially suitable taxa to which it can be applied. PLOS ONE (accepted).

Jenkins T.P., Bittenbinder, M.A.*, Ahmadi, S.*, Stewart, T.K., Akgun D.E., Hale, M., Nasrabadi, N.N., Vonk F.J., Kool, J., Laustsen, A.H. (2021). Venomous animals and the envenomings they cause in the Middle East and North Africa. PLOS Neglected Tropical Disease (accepted). 

Puschhof, J., Post, Y., Beumer, J., Kerkkamp, H.M., Bittenbinder, M.A., Vonk, F.J., Casewell, N.R., Richardson, M.K., Clevers, H. (2021). Derivation of snake venom gland organoids for in vitro venom production. Nature Protocols.
doi.org/10.1038/s41596-020-00463-4

Xie, C. Bittenbinder M.A., Slagboom J., Arrahman A., Bruijns S., Somsen G.W., Vonk, F. J., Casewell, N.R. , García-Vallejo J.J., Kool, J. Erythrocyte haemotoxicity profiling of snake venom toxins after nanofractionation. Journal of Chromatograpy B.
doi.org/10.1016/j.jchromb.2021.122586

Chunfang X., Albulescu, L. Bittenbinder, M.A., Somsen, G., Vonk, F.J., Casewell, N.R.  Kool, J. (2020). Neutralizing effects of small molecule inhibitors and metal chelators on coagulopathic Viperinae snake venom toxins. Biomedicines.
 doi.org/10.3390/biomedicines8090297

Bittenbinder, M.A., Zdenek, C., op den Brouw, J., Youngman, Dobson, J.S., Naude, A., Vonk, F.J., N., Fry, B.G. (2018). Coagulotoxic cobras: Clinical implications of strong anticoagulant actions of African spitting Naja venoms not neutralized by antivenom but are by LY315920 (varespladib). Toxins 
doi.org/10.3390/toxins10120516

Kok P.J.R., Bittenbinder M. A., van den Berg, J.K., Marques-Souza, S., Sales Nunes, P.M., Laking, A.E., Teixeira Jr, M., Fouquet, A., Bruce Means, D.B., MacCulloch, R.D., Rodrigues, M.T. (2018). Integrative taxonomy of the gymnophthalmid lizard Neusticurus rudis Boulenger, 1900 identifies a new species in the eastern Pantepui region, north-eastern South America, Journal of Natural History 52: 1029-1066. doi.org/10.1080/00222933.2018.1439541

Youngman, N.J., Zdenek, C.N., Dobson, J.S., Bittenbinder, M.A., Gillett, A., Hamilton, B., Dunstan, N., Allen, L., Veary, A., Veary, E., Fry, B.G. (2018). Mud in the blood: Documentation of novel potent anticoagulant coagulotoxicity in the venoms of the Australian elapid snake genus Denisonia (mud adders) and relative antivenom efficacy. Toxicology Letters.
doi.org/10.1016/j.toxlet.2018.11.015